Roof en medelijden PDF Print E-mail

Het Nederlands onderwijs bevindt zich in een middeleeuws economisch model. Het is roof of medelijden.

 

Het onderwijsblad  nummer 14    2017

Het is weer voorbij. Die mooie zomer. En mooi was die. Prachtig weer. Goed eten. Lekker drinken. Af en toe een reisje.

Tijdens een van die reisjes beland ik in Sardinië. Vrij snel vindt mijn vriendin een café waar we in de ochtend cappuccino’s drinken en ontbijten, om in de avond terug te komen voor het aperitief. Op het terras, naast de deur van de kroeg, zit een oude man. Altijd. Iedere passant geeft hem een hand. Hij glimlacht minzaam, knikt, krijgt wijn. Het oogt als in de film. Om deze man draait dit dorp. En het is ook best grappig. Mijn huurauto krijgt een parkeerbon. Die van de man naast de deur niet.

Zo werkt een gunsteneconomie. De markt met zijn concurrentie, de overheid met haar democratisch genomen afspraken, ze staan op afstand. Die ene persoon neemt en geeft. Intuïtief. Het is roof of medelijden. En nee, dit is geen succesvol economisch model. De afgelopen dertig jaar is het bbp van Italië na correctie voor inflatie twee procent gegroeid. En die armoede zie je. Aan de huizen, straten. Het dorp is een heerlijke flits terug in de tijd.  

In diezelfde dertig jaar zijn wij ruim dertig procent rijker geworden. En de welvaartsgroei gaat door. Nederland is conjunctureel hypersensitief, maar structureel beresterk. Als in de rest van de wereld maar een beetje beter gaat, profiteren we buitenproportioneel. Dankzij een competitieve exportsector. Mede mogelijk gemaakt door overheidsafspraken die de arbeidsinkomensquote doen dalen, waarna de winstquote stijgt.

Maar terwijl Nederland in welvaart baadt, staat het onderwijs stil. Onderwijs is namelijk ook een gunsteneconomie. De bestuurlijke spil houdt overheid en markt op afstand en koestert de autonomie. Die autonomie krijgt een persoonsgebonden en intuïtieve invulling. Ook hier regeren roof en medelijden. Een voorbeeld. De functiemix. De overheid vraagt namens de belastingbetaler beter en hoger opgeleide leraren voor de klas. Kosten één miljard jaarlijks. Resultaten? Het gemiddeld opleidingsniveau stijgt niet, maar daalt. De ene leraar krijgt een loonsverhoging. De ander niet. Waarom weet niemand. In het basisonderwijs halen bestuurders zelfs de vastgelegde quota LB schalen niet. Niemand zegt er wat van. En zo gaat er al dertig jaar meer geld naar onderwijs. Leraren en leerlingen merken daar weinig van. De armoede in het overvolle klaslokaal kun je net als in Sardinië haarscherp zien. Die flits terug in de tijd is ineens een stuk minder leuk.

Op de terugweg lees ik in het vliegtuig op de website van Het Parool dat de mooie zomer over zal gaan in een hete herfst. Dat stelt althans de woordvoerder van PO in actie. Hij kondigt namens het PO front harde acties aan. Dat front bestaat uit werkgevers, bonden en de facebook-actiegroep. Kortom, bestuurders roven hun budgetvergroting. Uit medelijden geven ze een paar onderwijzers de kruimels. Model Italië. Veel rumoer, opwinding, gesmoord in repressieve tolerantie. Je zou denken, daar trappen we niet in. Dus wel. Inderdaad, die mooie zomer is weer voorbij. Maar dan ook helemaal.