De politiek inspireert niet! PDF Print E-mail

Was Joop den Uyl een inspirerend politicus? Voor mij niet. Ik vond het een dreinende zeur, die altijd hetzelfde deuntje murmelde, een prediker voor eigen parochie, die niks klaar kreeg. Van Agt dan misschien? Dat was nog erger, die leefde in zijn eigen oubollige toneelstuk, een klassieke gloriezot. Nederlandse politici zijn weinigzeggend. Wij kennen de grandeur van De Gaulle, Mitterand of Sarkozy niet. Ook de realistische bezieling van Kennedy of Obama is ons vreemd. Marijnissen en Fortuyn vonkten even, maar verder is inspirerend politiek leiderschap ons niet gegeven. 

Het politiek denken bindt me evenmin. The big government van de jaren zeventig voelde als een klamme deken, een energievreter die de burger leegzoog. Fukuyama met zijn end of history is de tegenpool en benoemt de liberale democratie tot eindstation... we zijn er. Ook niet inspirerend, al is het maar omdat ieder weldenkend mens met het gedachtesprongetje naar de zelfgenoegzaamheid van de bereikte finish, aan de haal gaat. Ik herinner me Thom de Graaf die in 2000 een stuk schreef in NRC/Handelsblad. Centrale stelling; dankzij internet is de economische orde voltooid, recessie en inflatie zijn voorbij... de nieuwe economie als eindstation. Inmiddels weten we beter. Het ergste is; dit soort vrijblijvende algemeenheden krijgen een beleidsvertaling waar we minimaal tien jaar aan vast zitten. In het geval van Fukuyama betekende dat een gapende ruimte voor ondernemers. Niet zo slim, want als de politiek de hebzucht niet aan banden legt, worden de armen armer, de rijken rijker en stort het kaartenhuis uiteindelijk in. Een gegeven zo oud als de mensheid. Fukuyama schijnt dan ook inmiddels van mening veranderd te zijn; hij heeft Obama gestemd.

De ideologie is dood en met de politici gaat het al niet veel beter. Opvattingen, fundamentele dilemma's, een debat op grote lijnen, het bestaat niet. Oké, Al Gore, het milieu, de klimaatverandering daarover is gepraat. Maar even eerlijk, het probleem is inmiddels ook gereduceerd tot een politiek neutrale technologische kwestie. Waar halen we straks onze energie vandaan? Wind en zon in plaats van benzine! Nu bestaat er al een apparaat dat de eigen urine drinkbaar maakt. Een stap verder en onze auto's rijden op pis. Einde probleem.

Neem nou eens een concreet beleidsterrein als de onderwijspolitiek. Dat schreeuwt om keuzes en wat gebeurt er? Helemaal niks. Kinderen in de EU concurreren straks met kinderen in de rest van wereld; moeten we dan niet Europees vastleggen wat onze jongeren moeten kunnen en weten van wiskunde, Europese geschiedenis, de Engelse en de eigen taal? Ik hoor daar niemand over. Oké, dan de onderwijspolitiek in Nederland. Een blinde kan zien dat de sector onhandig gefinancierd en georganiseerd is. Door de budgettering en de vrijheid van onderwijs komt het geld niet daar waar het moet komen; bij de leraar en zijn klas. En dan toch acteert zo'n Jeroen Dijselbloem in De Pers schaamteloos onwetendheid, door te zeggen dat hij  zich te ergert aan bestuurders van onderwijsinstellingen. Die doen niet wat hij en zijn parlemetaire commissie een jaar geleden hebben gezegd. Onderwijsbesturen zijn namaakministeries, maar dan zonder democratische controle.... bla, bla, bla. Ja Jeroen, dat schreef ik tien jaar geleden al, met precies dezelfde woorden. Dit is algemeen bekend, wanneer doe je er iets aan?

Maar is er dan helemaal niemand, geen denker, geen politicus, die inspireert? Nee, hmmm... één schiet me te binnen, Daniel Cohn Bendit. Hij stond met zijn grote bek vooraan in mei '68, kreeg De Gaulle het land uit, maar die kwam terug en toen kon Cohn Bendit vertrekken. In de jaren zeventig en tachtig bleef hij dezelfde vrolijke anarchist, zonder te radicaliseren. Met behoud van identiteit wist hij zich om te vormen tot een realistisch politicus, die grote lijnen durft uit te zetten en weet wat die lijnen betekenen voor de details. En dus is hij voorstander van een sterk Europa, met een grondwet en een eigen president. En terecht, globalisering reduceert nationale staten tot folklore, supranationale regio's zijn voortaan de economische en politieke eenheden. Daaronder maken burgers zelf uit hoe ze hun zaakjes regelen... soms vanuit hun eigen belang en soms vanuit een collectieve afspraak. Wedden dat Cohn Bendit een mening heeft over een Europees onderwijsbeleid... met ruimte voor eigen invulling op lokaal niveau. Cohn Bendit is een cosmopoliet, hij spreekt vier talen en is vrij van ideologische en nationale kortzichtigheid... hij is de enige politicus die me inspireert.

Onder deze knop van de website zal het voorlopig rustig blijven.