Collectieve impotentie

Eind mei beslist de Tweede Kamer over de grote vakantie voor leraren in het voortgezet onderwijs. Wel of geen week inleveren, dat is de kwestie. Nou, het einde van dat debatje lijkt voorspelbaar; eerst de commissie Cornielje, toen de staatssecretaris… waarom zouden de parlementariërs ineens een andere mening hebben? De Algemene Onderwijsbond probeert het nog, met een brief. Daarin een voorstel, even onbegrijpelijk als inmiddels elk plan over deze kwestie. Het regent lesweken, werkuren… en hoe dat nou moet, duizend uur les organiseren? Geen idee! Vroeger was dat toch een stuk eenvoudiger, toen er nog gewoon een landelijke lessentabel was… nooit waren er dit soort problemen. Het is de hedendaagse technocratische werkelijkheid die elk gesprek zinloos maakt. Precies, een gelopen koers dus. Niet helemaal, want uiteindelijk schijnen het de werkgevers en de werknemers te zijn, die hierover beslissen. Ik was er van overtuigd dat leraren dit soort onzin nooit zouden pikken, heb daar ook over geschreven, maar het aantal reacties is gering, te gering om indruk mee te maken. Zo gaat het vaker, met elkaar kankeren in die lerarenkamer, dat lukt prima. Maar op een bepaald moment zeggen; tot hier en niet verder… het is de Nederlandse leraar niet gegeven. Daarom heb ik hem wel eens vergeleken met een mannelijk geslachtsdeel na de Nieuwjaarsduik… het lijkt erger te zijn, dat geslachtdeel herstelt zich weer, als de temperatuur stijgt. De Nederlandse leraar is een leven lang impotent en krijgt helemaal niks klaar.

Posted: 2009-05-02

Tussen de muren

Gisteren ‘entre les murs’ maar weer eens bekeken. De film gaat over een leraar op een Franse middelbare school in de buitenwijk van Parijs, een zogenaamd College, zeg maar middenschool. De schrijver van het verhaal is de leraar die ook daadwerkelijk zichzelf speelt. De kinderen zijn leerlingen van die school. Het oogt documentair, maar is fictie, nagespeeld, maar wel verdomd authentiek. Ook deze keer dat gevoel, de emotie… je ziet daar toch jezelf staan. Deze leraar is wat serieuzer, bij mij wordt meer gelachen, maar verder zijn de overeenkomsten talrijk. Benadering vanuit het vak, daar streng en goed in zijn, zelfbewust werken aan het geleerde, weten hoe dat moet, soms rommelig, maar in stilte is in stilte… kinderen ruimte geven, ze mogen wat zeggen, worden daar weer op aangesproken… de dialoog regeert. In de film gaat het uiteindelijk fout, een conflict met een leerling escaleert razendsnel, zo snel gaat het ook… ik ken de situatie, maar dit einde is mij nooit overkomen en dat gaat ook niet gebeuren. Het is sneu om te zien dat deze leraar dit proces niet gekeerd krijgt, want wat daarna gebeurt lijkt onnodig… maar kijk en oordeel zelf. Verder… alles zo herkenbaar, naakt bijna, leraren die opereren tussen aardig en vreselijk, zo’n typ dat hogerop wil en in gesprekken met zijn meest betrokken gezicht maar blijft hameren op regels en strenge aanpak, kinderen ziet als brandstof voor zijn carrière… ga dan in een bedrijf werken, lul! dit is onderwijs, dat is platter dan plat... ik kan ze zonder moeite aanwijzen in the real world. Nederlandse journalisten schreven over de film in termen als banlieu, multiculturele samenleving, blabla… gelul dus, kijk in Nederland op een witte plattelandsschool in de derde klassen mavo of havo… daar zie je dezelfde mechanismen, vaker met een sterkere intensiteit, want onze schoolcultuur is vele malen zwakker dan de Franse. Kinderen moeten nu eenmaal dingen leren waar ze geen enkele affiniteit mee hebben, dat moet voor later… de weerzin die dit oproept hoort bij onderwijs… witte kinderen schelden op leraren, homo’s en allochtonen…allochtonen in de film richten hun ongenoegen op leraren, homo’s en Fransen. Maar dan het einde… le fin… de zomervakantie nadert, het gesprek in de klas over wat geleerd is oogt ontspannen, de zoemer gaat, iedereen vertrekt en dat ene stille meisje aarzelt, blijft hangen, loopt op de leraar af en zegt; ik heb niks geleerd, ik wil niet naar het beroepsonderwijs… dit is zooooo pijnlijk, ik voel het achter mijn ogen… niemand heeft haar gezien in dit geweld, voor haar is geen… voor haar is niks… het is zoals het is… it’s all good… niet dus. Elke leraar die deze film niet minimaal vijf keer kijkt, daarover praat met collega’s, aan de hand daarvan nadenkt over zijn eigen werk… elke collega die dat niet doet is een prutser, een lul met vingers, een niksnut… een beambte… entre les murs levert meer op dat alle bijscholings- en intervisiebijeenkomsten bij elkaar.

Posted: 2009-04-30

Terug van weggeweest

Ik was er even niet, op dit weblog. Waarom? Het was druk. Vanwege het nu eindelijk naderende nieuwe economieprogramma voor de bovenbouw, moest er een deeltje komen voor de Thieme Meulenhoff methode Index, havo en vwo… daarna eindredactie en drukproeven. Ik ben bovendien bezig met de ontwikkeling van een deeltje voor de derde klas, want het bestaande materiaal is wereldvreemd, een aftreksel van de basisvorming en dat vindt weer zijn oorsprong in de mavo inhoud voor de tweede klas, ontwikkeld in de jaren tachtig. Het maken van een schrijfplan, aanscherpen van ideeën, het kost tijd. Daarnaast nogal wat optredens, er was op de lerarenopleiding veel te doen, de belasting op school piekte, kortom druk, druk, druk. Geeft niks, sterker, het is best lekker… je kunt maar beter wat te doen hebben. Gevolg was wel dat de site er wat bij inschoot. Jammer, want er is genoeg te vertellen over de stand van zaken in het onderwijs. Surf maar eens naar site sienceguide, klik op de knop educatie. Het meeste nieuws is daar te vinden. Mijn oog valt op een verslag van een boekpresentatie op de HAN, een soort Fontys, maar dan ergens anders. Sjoerd Slagter en de hoogleraar Robert Jan Simons klagen over de kwaliteit van het onderwijsdebat. Dat is zooooooo ongelooflijk slecht. En de heren doen er echt alles aan om die kwaliteit op te krikken. Simons stuurt bijvoorbeeld regelmatig artikelen in… maar de redacties van NRC en Volkskrant weigeren die te plaatsen. Hoe kan dat nou? Het zullen toch geen slecht geschreven stukken zijn… langdradig, veel enerzijds anderzijds, losgezongen van de Nederlandse werkelijkheid, met ellenlang opboeren van quotes van telkens weer dezelfde collega wetenschappers, zoals in die artikelen in de Amerikaanse journals, waar Simons normaal publiceert… als co-auteur overigens? Nee, het komt door die krantenredacties, die zitten in een complot dat vernieuwing tegenhoudt. VO raad voorzitter Slagter herkent dit beeld. Ook hij komt er niet aan te pas bij journalisten -ik zie hem voortdurend nikszeggende en strategische algemeenheden debiteren in de kranten, maar dit terzijde- en politici. Letterlijk: . “Ze –Kamerleden- luisteren veel liever naar een leraar die een dosis emotie weet te verenigen met een stuk wetenschappelijke basis”. Wie zou hij daarmee bedoelen? Waarna een pleidooi volgt voor samen optrekken… leraren, bestuurders en wetenschappers moeten samen optrekken. Dacht het niet. Mensen als Simons en Slagter weten al lang niet meer waar ik en mijn collega’s mee bezig zijn. Zij hebben bovendien andere belangen. Simons wil in de Angelsaksische onderwijskunde de man zijn, zijn onderwerpen zijn het leren van docenten en leerlingen… in de VS, waar ze al die vakken, overladen met eindtermen en getoetst met een centraal schriftelijk examen, helemaal niet hebben. Slagter is een kantoorridder, wiens status bepaald door budget en de omvang van zijn hofhouding. Zij en ik hebben niks met elkaar… ik mag alleen met hun optrekken als ik op afstand in paradepas achter ze aan marcheer… no way!

Posted: 2009-04-29

Naïeve managers

Zag gisteren de film 'what just happened'. Robert de Niro speelt daarin een filmproducer, die opereert in het niemandsland tussen de artiesten en het management. De sfeer doet denken aan die in de HBO serie 'entourage'. Anyway… wat gebeurt er? Er komt een film uit, die krijgt een voorvertoning, wordt geëvalueerd. Aan het einde schiet een donker tweetal Sean Penn dood, geen reactie, maar dan komt zijn hond in beeld en die krijgt ook een kogel door zijn kop… de zaal siddert. Voor het management is het duidelijk, dit moet anders. De Niro krijgt de opdracht om de excentrieke regisseur zover te krijgen. Die wil niet, gooit zijn dramatische kont tegen de krib en gaat uiteindelijk om; hij verandert de film… iedereen blij. Dan de presentatie op het festival in Cannes. De regisseur neemt het woord. In zijn beste Frans –grammaticaal prima, uitspraak diep treurig- legt hij de zaal uit dat die managers uit Amerika knettergekke klootzakken zijn… de managers horen het glimlachend aan, zij verstaan geen Frans. Dan de vertoning… aan het einde van de film krijgt de hond niet één kogel door het hoofd… deze keer wordt hij volledig aan gort geschoten, de zaal reageert weer vol afschuw. Waarom ik dit opschrijf? Mijn onderwijs op de universiteit wordt geëvalueerd, op mijn school gaan leerlingen eveneens vertellen wat ze van mijn lessen vinden. Prima, ik heb daar geen last van, klik de mail met staafdiagrammen snel weg, omdat een score van 3,9, op een maximum van 5, met een standaardafwijking van 1,6 me zo weinig vertelt. Bovendien weet ik wanneer het goed is en wanneer niet. En soms is het ook gewoon verstandig om een groep te schofferen, om ze aan de gang te krijgen. Inderdaad, slecht voor de evaluaties, goed voor het resultaat… who cares? Punt is, al die vrijgestelden boven ons leraren hebben het hierover, willen er iets mee, ontdekken een instrument om mij aan te sturen. En wat me daarbij verbaast is dat juist dat soort mensen gezegend is met een arrogantie, waardoor ze niet lijken te beseffen dat hun gezeur een reactie oplevert, waar zij weer op reageren. Vandaar mijn enthousiasme, toen die hond aan gort werd geschoten… het is maar een film, lachen om moord mag dan. De les die ik daar uit trek? De strategische naïviteit van het Nederlands onderwijsmanagement… die is ongeëvenaard. En dat maakt het werk voor ons leraren ontzettend leuk.

Posted: 2009-02-24

Il principe

Sjoerd Slagter schrijft op www.voraad.nl: "In tijden van economische neergang kiezen mensen vaker voor een baan bij het Rijk of in het onderwijs. Of dit ook geldt voor de huidige economische crisis is maar zeer de vraag. Voorlopig zijn er nog duizenden vacatures, waarvan vele in het onderwijs. Om die reden spreken vertegenwoordigers van de VSNU (koepel van universiteiten) en de VO-raad over de invulling van de nieuwe educatieve minor. Het doel van deze opleiding is om meer universitair opgeleide docenten voor de klas te krijgen. Studenten krijgen na vier jaar een voorlopige eerstegraads bevoegdheid en kunnen direct aan de slag. Het is nadrukkelijk de bedoeling dat ze studie afmaken" Nou vertel, wat vind je er van? Niks? Je ziet het niet hè? Kijk, het Nederlands onderwijs pompt jaarlijks 35 miljard euro rond. Dat is een boel geld... een heleboel geld. Maar hoe komen nu de bedragen van a naar b? Dat gaat zo. Partijen sluiten convenanten. Dat doen ze ceremonieel, met een foto, met mensen daarop die verder niemand kent en als de inkt opgedroogd is, doet iedereen ook weer gewoon wat die altijd al deed. Inderdaad, het doet onhandig en zelfs corrupt aan. Het is niet anders. Terug naar het bericht. Sjoerd is ook zo’n convenantenkoning en voelt zich gepasseerd… is boos. Universiteiten beginnen namelijk na de grote vakantie met de educatieve minor, een opleiding die bachelorstudenten leraar maakt in de algemeen vormende vakken, voor de onderbouw. Die opleiding begint overigens niet omdat universiteiten graag het lerarentekort willen bestrijden of zich zorgen maken over kwaliteit van het onderwijs. Dat interesseert ze helemaal niks. Universiteiten van Tilburg en Rotterdam zijn bijvoorbeeld al lang gestopt met hun lerarenopleidingen. De hooggeleerde dames en heren aldaar vinden dat gefriemel met die onderwijzers een typisch gevalletje van hogeschoolarbeid. Toch gaan ze weer beginnen. Waarom? De staatssecretaris stelt 50 miljoen ter beschikking voor dit traject. Met zo’n zakje geld lokt ze de ratten uit de holen. Maar net voor de buit binnen is, zijn ze één speler vergeten; Sjoerd en zijn clubje ook erg belangrijke mensen. En dus zegt Sjoerd; de educatieve minor levert geen bevoegdheid op... pas na het behalen van het doorlopen van het eerstegraadstraject volgt het diploma. Waarom hij dit doet? Sjoerd vindt dat hij degene is die bepaalt of een leraar bevoegd is en bovendien eist hij een deel van die vijftig miljoen. Zie hier het ware gezicht van hedendaagse onderwijspolitiek. Niet de democratisch gekozen bestuurders bepalen uit hoofde van de belastingbetaler, wat gebeurt. Nee een schimmige coterie, van zelfbenoemde hotshots speelt de baas. Als Machiavelli in deze tijd zou leven en zou schrijven, over het onderwijs als basis van zijn analyse... Il Principe zou bestaan uit een reeks van twaalf vuistdikke delen. Een standaardwerk over hoe het niet moet, besturen in de semi publieke sector.

Posted: 2009-02-12

Doen! Dat competentiegericht onderwijs!

Morgen -woensdag 11 februari- presenteren Kamerleden een onderzoek naar de invoering van het competentiegericht onderwijs in het middelbaar beroepsonderwijs. En wat zullen ze zorgelijk kijken, de hypocriet beroepspolitici. Want dit zijn dezelfde parlementariërs die de oprichting van de Regionale Opleidingscentra mogelijk hebben gemaakt. Daar staat leren op school voor computerspelletjes doen in de loungeruimte, waarna de leerlingen als goedkope arbeidskrachten worden misbruikt in hun stageperiode. En het werkt, want gewoon naar school gaan resulteert in een diploma. Dit is het competentiegericht leren in optima forma en het bestaat al lang. Wat Kamerleden daarvan vinden, doet er al lang niet meer toe. Want deze ROC's zijn mega en financieel volstrekt autonoom. Elk jaar gooit de minister daar de miljarden over de muur en vraagt daar niks voor terug. Dit is al meer dan een decennium staande praktijk... ROC's zijn onneembare burchten! Mijn advies: pick your battles. Laat het middelbaar beroepsonderwijs in zijn eigen sop gaar koken! En by the way, het begrip competentie staat voor een mix van kennis, vaardigheid en attitude, een middelbare beroepsopleiding daarop inrichten... wat is daar eigenlijk raar aan?

Posted: 10-02-2009

Na de LOL komt de PAL.

Op www.aob.nl staat: "Staatssecretaris Van Bijsterveldt trekt 2 miljoen euro uit om het PAL-project met studentassistenten voor de klas te stimuleren. Sinds begin dit jaar is het mogelijk dat studenten leraren ondersteunen voor de klas. Scholen kunnen hiervoor een subsidiebijdrage aanvragen, ze zijn zelf verantwoordelijk voor de werving van studenten. Ondersteuning De zogeheten PAL-studenten (Persoonlijke Assistent Leraar) moeten in de klas ondersteuning gaan bieden bij taal, rekenen en bètavakken. Studenten moeten wel eerst een niveautoets doen om in aanmerking te komen voor de bijbaan." Studenten kunnen dus voortaan PAL worden. Dat betekent dat deze jong volwassenen in plaats van vakken vullen in de supermarkt of bier tappen in de kroeg als assistent van een leraar lessen gaan overnemen. Jij en ik weten hoe dat werkt. Want sinds enige tijd kennen we al de LOL, de leraar op loopafstand. Die zit op een kantoor over van alles en nog wat na te denken, terwijl leerlingen zelfstandig werken. Mochten die kinderen de leraar nodig hebben... dan lopen ze toch gewoon even binnen? Dat hoeft nu gelukkig ook niet meer, want de PAL neemt deze vertoringen van het denkproces weg. Dus jongens en meisjes, voortaan eerst naar de PAL en dan pas naar de LOL... om misverstand te voorkomen, dit is geen grap!

Posted: 09-02-2009

Wat een rare raad

Op de site van de vo raad lees ik over een studiereis naar China. Binnenkort gaan ze daar maar weer eens kijken, de bestuurders. Heel bijzonder, het onderwijs in het land dat de producten maakt, waar wij veertig jaar geleden de kost mee verdienden. Zal ik maar vast zeggen wat daar te zien is? Het onderwijs past daar precies bij; het loopt lichtjaren achter. Wat is daar dus te leren? Precies helemaal niks! Maar dat maakt in die kringen niet uit. Het enige wat telt is status. Over het door hun georganiseerde VO congres lees ik: "Vijf namen van prominenten aan tafel bij workshop 'Eigentijds Onderwijs' II op het VO-congres zijn bekend. Alexander Rinnooy Kan (SER), Paul Schnabel (SCP), Sietske Waslander (RuG), Sanneke Bolhuis (Fontys Lerarenopleiding Tilburg) en Rob Martens (Ruud de Moor Centrum) gaan met elkaar en met workshopdeelnemers in gesprek. Onderwerpen die aan bod komen zijn ‘school & samenleving’, ‘de school in de toekomst’, ‘leerlingen & school’ en ‘docenten & school’. Het gesprek wordt geregistreerd door een professionele cameraploeg en breed verspreid in de onderwijssector en de media." Bolhuis schrijft ideologisch teksten over hoe het onderwijs hoort te zijn. Waslander is een onderwijssociologe die ik hoog heb zitten. Martens werkt ook bij mij op de universiteit, maar ik ken niks van hem. Schnabel en Rinnoy Kan babbelen aan de borreltafel gezellig mee over het onderwijs. Kortom, als het gesprek over leraren en leerlingen gaat, zullen de dames en heren veelvuldig het handelingswerkwoord 'moeten'bezigen. Verder veel vergezichten over de school in 3050... en vergeet de maatschappelijke opdracht niet. Het is maar goed dat allerlei media hier ontzettend veel aandacht aan gaan besteden. Wat een raar stel is dat toch, die VO raad.

Posted: 05-02-2009

Taalgebruik in leerboeken

Elke methodemaker krijgt instructies over hoe dat moet, schrijven voor leerlingen. De regel luidt; hoe lager schooltype, hoe schraler het taalgebruik. Vanaf havo moet alles snel, korte zinnen, minimale stukje en dan iets doen; een opgave maken. Het liefst in een werkboek, want het volschrijven daarvan, betekent dat het maar een jaar mee gaat. Wat blijkt? Dit werkt niet. Letterlijk in Trouw: "Teksten in lesboeken voor vmbo’ers zijn vaak te zeer versimpeld. Dat werkt averechts. Leerlingen begrijpen zulke teksten namelijk minder goed dan ’gewoon’ Nederlands. Dat stelt neerlandica Jentiene Land op grond van onderzoek waarop zij volgende week in Utrecht promoveert. Veel uitgevers van vmbo-lesboeken gaan ervan uit dat vmbo’ers gebaat zijn bij teksten met korte zinnen zonder bijzinnen en zonder woorden die verbanden leggen, zoals ’omdat’, ’daarom’ of ’immers’. Maar die versimpeling schiet haar doel voorbij." Klopt, sterker dit wist ik al. Een kwestie blijft echter onvermeld. In welke mate lezen leerlingen nog hele teksten? Een methode is een format, waar allerlei producten aanhangen, zoals; toetsen, werkboeken, diagnostische toesten en antwoorden. Het format neemt het leren over. Maken van opgaven die zelf nakijken, antwoorden uit het hoofd leren, dat kan allemaal zonder ooit een paragraaf te lezen. Sterker, juist dat staat garagnt voor schoolsuccces. Met leren in een schoolvak heeft dit in ieder geval niks te maken.

Posted: 03-02-2009

Nog een keer schoolboeken

In het basisonderwijs werkt het zo: "Bijna de helft van de leermethoden die basisscholen gebruiken, is ouder dan negen jaar. Vooral bij de hoofdvakken lezen en taal zijn de boeken verouderd." Zo staat het althans op www.nu.nl; de site die elk persbericht van elk onderzoek oppikt en daar. In het basisonderwijs zijn de schoolboeken namelijk al een tijdje gratis en wat is makkelijker dan bezuinigen op onderhoud. Het voortgezet onderwijs gaat nu ook aan de gratis schoolboeken. En op elke school regeert het bezuingingsmes met harde hand. Een methode kan ook best tien jaar mee. De Sovjet unie en Rusland, het lijkt toch allemaal op elkaar. En even eerlijk, 95% van de mensen komt er nooit. Je hoeft niet altijd alles op het juiste moment te weten. En trouwens, wat nieuw is, staat op internet. Milton Friedman zei het al; there's no such thing as a free lunch!

Posted: 03-02-2009