Skip to content

De leugen regeert

Deze column is eerder gepubliceerd in het oktobernummer van Het Onderwijsblad

Het is bij het begin van het schooljaar. De formatie is krap, er zijn onvervulde vacatures, het lerarentekort is het nationale onderwijsprobleem. Precies op dat moment lees ik een persbericht van RTL-nieuws, op basis van een enquête, later herhaald door het NOS-journaal; leraren vinden het salaris aan de magere kant, maar hun werk is leuk, ze zijn tevreden. Hier klopt iets niet. Leuk werk heeft geen personeelstekort. Kortom, weer een mediabeeld zo vals als een roofdier dat weken niet gegeten heeft.

Laten we de zaak bij de naam noemen. Er staan in het funderend onderwijs afgerond 200.000 fte’s tegenover 2 miljoen kinderen. Met deze getallen moet het toch mogelijk zijn voor iedereen les te organiseren. Waarom lukt dat niet? Omdat leraren graag willen coachen, zorgen, ontwikkelen, opleiden, want zo’n overvolle klas iets leren is nogal een last. Als ik ergens word uitgenodigd om wat te vertellen over het nationaal onderwijsdrama is het eerste wat de organisator altijd vraagt; geef jij echt nog les? Logische vraag, want elke leraar die zich onderscheidt laat als eerste het lesgeven los. Praten over het werk, ja graag. Het werk zelf doen, liever niet. Zo leuk vinden leraren hun werk. 

Dit is een direct gevolg van domme politiek en slecht bestuur, dat heeft scholen uit elkaar getrokken. Een giftige cocktail van kostenbeheersing, flexibilisering en praktijkvreemde vernieuwingsconcepten bereikt na drie decennia van druppelsgewijs mentaal inbrengen de kleinste haarvaten van de organisatie. Dit gif veegt de werkvloer leeg en vult de ruimte daar omheen, waarna het coöperatief gedrag van de lesgever naar nul beweegt. Natuurlijk is de drijfveer van de leraar kinderen iets leren, maar in deze omgeving wordt overleven de dominante strategie. Precies dat maakt van de school de Sahara van de arbeidsmarkt; daar groeit helemaal niks.

Kijk, het lerarentekort is op papier oplosbaar. Zet het lesgeven op een, herverdeel de arbeid en vraag deeltijders meer te werken. Maar dit gaat in de praktijk nooit werken. Herverdelen van arbeid vereist nationale regie en die is kwijt. Deeltijders gaan ook niet meer werken. Op alles buiten het jaartaakformulier volgt een snoeihard njet. En uitbreiden? Geen optie. Te druk. Ja hoor, leraren zijn tevreden met hun werk. 

Vijftien jaar terug, een Amsterdamse uitgever zei tegen me; ‘Als ik een advertentie voor een redacteur zet, staan de academici tot buiten in de rij. Een school die een leraar nodig heeft, moet genoegen nemen met een stagiair die de baan gebruikt om de huur te betalen. En mijn redacteur verdient heel veel minder dan die leraren van jou.’ Dat is de keiharde waarheid, leraren vinden lesgeven best leuk, maar niet in deze omgeving. Zonder verandering in die omgeving is het lerarentekort voor altijd. 

Published inUncategorized

2 Comments

  1. Ad Ad

    Er wordt meer geld verdiend AAN het onderwijs dan IN het onderwijs.
    Je gaat t pas zien als je het doorhebt.

    • Jan Jan

      Mee eens, en dat stopt maar niet……

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *