Skip to content

Legitieme Terreur

Omdat we elkaar vaag kennen van vroeger, vraagt Anne me om advies. Ze wil lerares worden. Door het opgroeien van haar kinderen ontdekt ze het belang van goed onderwijs, ze wil een bijdrage leveren. Ik vraag of ze weet waar ze aan begint. De hedendaagse schoolcultuur is onduidelijk. Zonder een haarscherp beeld van leren en welk gedrag daarbij hoort, gaat een beginner plat op de bek. Met name op latere leeftijd is dat pijnlijk. Ze wuift mijn opmerkingen weg. In haar vorige baan heeft ze over de hele wereld volle zalen toegesproken. Tijdens haar studie gaf ze les op een middelbare school en dat ging prima.

Een halfjaar later kom ik op lesbezoek. Haar instructies komen niet aan, ze staat buiten de klas, het is een bende. Nu schrik ik niet zo snel van ordeproblemen, maar het gedrag van deze leerlingen benauwt me. De stortvloed van racistische, seksistische en homofobe opmerkingen is stuitend. Anne laat merken daar niet van gediend te zijn. Hethelpt niks. Dat ik daar als vreemde bijzit roept evenmin gevoelens van schaamte op. Toch blijkt dit een gewone 3-havo met middenklassenpubers te zijn.

Anne is bepaald niet de eerste die dit overkomt. De schoolomgeving in Nederland intimideert namelijk onvoldoende. Leerlingen zijn daardoor meer dan mondig, hun verbale uitingen lijken ongeremd. Dit ‘ontplooien in vrijheid’ suggereert een kindvriendelijke benadering en dat is een leugen. In een later leven zullen ze deze luxe nooit meer ervaren. Bovendien houdt een schoolorganisatie met zijn rooster helemaal geen rekening met wensen van leerlingen. Leren vindt plaats op vaste tijden, tijdens lange dagen, in grote groepen, onder begeleiding van telkens een andere leraar. Stilte, naar elkaar luisteren en concentratie zijn dan noodzakelijke voorwaarden voor rendement. Deze werksfeer afdwingen is een essentieel onderdeel van lesgeven en dat gaat soms inderdaad ten koste van de tere kinderziel. Op benoeming van die duistere kant rust een taboe. Een leraar in moeilijkheden gaat op zoek naar de belevingswereld, wisselt werkvormen af en houdt een logboek bij. Mooi hoor, maar gewoon die etterbakken eens vernederen, dat advies hoor ik zelden.

Kijk, Anne kan terug naar haar vorige baan, heeft wat te kiezen. Ze kanaliseert haar innerlijke duivel of ze stopt. Het echte drama zit bij degenen die door moeten. Zij komen in een vuile oorlog terecht. In de klas mag alles, bij de correctie van proefwerken niks. Op rapportvergaderingen legitimeren deze docenten de diepe onvoldoendes met de riedel van ‘de vervelende kinderen en de opvoeding is ook niet wat het geweest is’. Het ligt altijd aan de omstandigheden. Dit zelfmedelijden moet maar eens ophouden. In het lokaal is de leraar streng, bij de afrekening soepel. Dat uitgangspunt maakt een beetje terreur legitiem. De schoolleider verlaat het kantoor en bewaakt met ijzeren vuist de werksfeer in het gebouw. Een coördinator is een bullebak, pubers intimideren een verplicht onderdeel op de lerarenopleiding… en leren op school wordt vanzelf weer leuk.

Published inColumns

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *