‘De Onderwijsraad is het adviesorgaan voor de regering op het terrein van het onderwijs. De raad adviseert over de hoofdlijnen van het beleid en de wetgeving op het gebied van het onderwijs.’ Aldus de website. Niet niks dus, die Onderwijsraad, wat ook blijkt uit de samenstelling. De leden worden met zorg geselecteerd en hebben hun sporen in de samenleving verdiend. Hun adviezen genieten status. En terecht, want ze zeggen iets over werkelijke problemen en kennen over het algemeen een gedegen onderbouwing.
Maar met hun laatste advies slaan ze de plank behoorlijk mis. Volgens het persbericht bij de publicatie Leraar is eigenaarschap hebben leraren en managers in het onderwijs een gemeenschappelijke opdracht te vervullen. ‘Een sterke polarisatie tussen managers enerzijds en leraren anderzijds is geen goed uitgangspunt voor het aangaan van de uitdagingen waar het onderwijs voor staat.’ Met andere woorden: de partijen moeten beter samenwerken en onderlinge uitwisseling van argumenten organiseren.
Vraag is: wat heeft dit advies te maken met ‘hoofdlijnen van beleid en wetgeving’? Weinig! Dit is dan ook geen ongebonden en neutraal advies, maar partij kiezen in een conflict. Dezelfde teksten worden namelijk vaker verspreid, maar dan door bestuurders. Dat deuntje gaat zo: Wij, van conciërge tot voorzitter van het college van bestuur, dienen een gedeeld belang: goed onderwijs! Maak daarom geen ruzie met elkaar en wees een ambassadeur. Managers, en nu dus ook de Onderwijsraad, ontkennen met deze boodschap een fundamentele belangentegenstelling.
Het gebeurt nooit, maar probeer het eens. Zet een zak met geld in een school en vraag de betrokken partijen: Waar geven we dit budget aan uit? Managers kiezen voor investeringen in de organisatie, het gebouw, ict en de voorlichting. Leraren vragen om kleine groepen, minder lessen en tijd voor ontwikkeling in hun vak. Leerlingen willen strenge leraren die hen zo snel mogelijk aan een diploma helpen. Ouders zouden het fijn vinden als dat diploma ook nog wat voorstelt, zodat hun kinderen het later beter hebben dan zijzelf.
Over het algemeen zijn het de managers, die vanuit hun machtspositie dit belangenconflict geruisloos in hun voordeel beslechten. Maar daar is het algemeen belang lang niet altijd mee gediend. Misschien levert leren in kleine groepen, geleid door goed opgeleide leraren, de samenleving meer op. Precies daar zit de waarde van polarisatie. Als onderdeel van het geheel van checks and balances stuurt die dit falen namelijk bij.
Het lijkt er echter op alsof het belangrijkste adviesorgaan van de minister de tegenstellingen liever onder het tapijt veegt en de blijde bestuurlijke boodschap van het gedeelde belang verkondigt. De raad legt zelfs uit hoe leraren zich hieraan onderschikt dienen te maken. ‘Als kroon op de professionalisering kunnen leraren een eed afleggen.’ Laat deze eed van eeuwige trouw nou niet in mijn belang zijn. Daarom beloof ik plechtig nooit aan dit soort flauwekul mee te zullen werken. Zo waarlijk helpe mij God almachtig.
Be First to Comment