Skip to content

Kwalijke trend

Eerder gepubliceerd in het septembernummer van Het Onderwijsblad

Pieter Lossie was voorzitter van LAKS en gaat na behalen van het examen aan de slag als beleidsadviseur van de VO-raad. Een school in Zutphen benoemt de dit jaar geslaagde Sem van der Ree tot directielid. De leerling aan de top is kennelijk een trend. Een kwalijke trend, want luisteren naar leerlingen, prima, maar voor de rol van beleidsmaker of leidinggevende heeft een 18-jarige simpelweg te weinig bagage. En zonder expertise zijn schoolleiders en beleidsmakers brokkenpiloten. Brokken heeft de sector al genoeg. Net als onbevoegden overigens. Wat gaat hier precies mis?

Een voorbeeld. Pieter Lossie pleit in het Algemeen Dagblad voor innovatie middels individualisering en inzet ICT met dit argument; ‘In een klas is het nog vaak 20 minuten luisteren naar de docent en daarna kletsen tot de les is afgelopen’. De observatie zal kloppen, de interpretatie is onjuist.  Want dit is geen systeemfalen dat innovatie behoeft, maar slecht lesgeven. Een uitvoeringskwestie. Het is aan de school om hiermee aan de slag te gaan. Van lesgeven weten we veel, verbetering staat dan voor beter doen vanuit wat we weten. Werk in ontwikkeling dus en geen zoektocht naar de heilige graal. Maar Lossie denkt in zijn jeugdige overmoed de heilige graal al gevonden te hebben. De VO-raad neemt hem serieus. Tja.

Leidinggeven is nog vele malen complexer dan beleid bedenken. Stressvol ook. De schoolleider heeft een bestuurlijk referentiekader, gevormd door ervaring en studie, afgestemd op opvattingen van collega’s.  Vanuit die professionele verbinding volgen bijsturen en communiceren. En ook als dat er allemaal is, blijft het druk in het hoofd. Een huishouden kent een medicinale mix van drie besturingsmechanismen. Slim inzetten van vrijheid, regels en zelfbinding maken de organisatie beter. In gewoon Nederlands; een, doe wat je wil, het schip strandt vanzelf en jij voorkomt dat; twee, dit zijn de regels, houd je eraan en drie, vrijwillig fatsoenlijk handelen vanuit gedeelde waarden en normen. Situaties inschatten, remmen, gasgeven, op het juiste van die drie pedalen, het vereist wijsheid en mensenkennis. Leidinggeven aan een onderwijsorganisatie is een vak, met een afbreukrisico. Wervings- en selectiebureaus trekken niet voor niks miljoenen uit de lumpsum om de juiste schoolleider op de juiste plek te zetten. 

In de legendarische onderwijsfilm Entre les murs hebben leerlingen een toezichtsfunctie bij rapportvergaderingen. Het ontspoort omdat ze de verantwoordelijkheid niet aankunnen, met stokerig gedrag de rel zoeken en die vinden ze. Het ontslag van een leraar dreigt, die houdt zich overeind met een leugen en een leerling betaalt de prijs. Je moet deze fluïde rolinvulling niet willen. Een 18-jarige studeert, ontdekt wie hij is, wat hij leuk vindt, ontwikkelt zich in wat hij kan, maakt plezier en kan op latere leeftijd altijd nog een school leiden of het onderwijsbestel herinrichten. Maar nu nog even niet.

Published inColumns

2 Comments

  1. Volgens mij is er niets mis mee om te luisteren naar ervaringsdeskundigen (zoals leerlingen) en als professional hun verhaal mee te nemen in je lessen of beleid

    • Klopt, luisteren naar is niks mis mee. Ze een baan geven in het maken van beleid en de schoolleiding is echter net even anders.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *