Minder lesuren? Haal eerst de onzin uit het curriculum

Deze column is eerder verschenen in het februarinummer van Het Onderwijsblad

Er komt het volgend schooljaar een pilot. Een ideetje van VO-raad, vakbonden en ministerie. Doel? Ruimte creëren voor gezamenlijke ontwikkeltijd van leraren, door de lestijd te verlagen met behoud van kwaliteit. En kijk nou, de belangen lopen ineens wonderlijk parallel. Het ministerie ziet bezuinigingsruimte, voor werkgevers is minder les meer eigen beleidsfrivoliteiten, voor overbelaste leraren staat meer ontwikkeltijd voor werkdrukvermindering. 

Kortom, dit is geen pilot, maar winst voor drie partijen, het wordt ook genoemd in het deltaplan van werkgevers en bonden, dit gaat gebeuren. De propagandamachine pompt de legitimatie al op volle kracht de ether in. De EU landen verzorgen gemiddeld 738 klokuren les per jaar. Nederland ligt daar met 940 ruim boven. Bizar. Toch!? Nou, niet echt. Die 940 klokuren zijn namelijk niet allemaal lesuren. Activiteitenweken, toetsperiodes, excursies, rondhangen op leerpleinen, het zit allemaal in dat getal. De lessen in de PISA-vakken, een klassement waarin we niet echt lekker meedraaien, liggen bijvoorbeeld ver onder het EU gemiddelde^[i]. Bovendien heerst in die vaklessen een internationaal gezien wereldvreemd permissief pedagogisch didactisch klimaat. Ook dit is meerdere malen geconstateerd door de OESO, de club die PISA uitgeeft. Dus ja, kinderen verblijven veel uren op school, daar doen ze niet zoveel en aan de basisvakken besteden ze zelfs minder tijd dan hun beter presterende buitenlandse leeftijdsgenoten. Korter naar school, dat kan best, maar haal dan eerst de onzin uit het curriculum, zorg voor goede leraren die ook daadwerkelijk orde houden, zodat de intensiteit van de lessen omhooggaat en monitor de leerprestaties. Zo is lestijdvermindering verantwoord, het voorstel van bonden en werkgevers is dat niet.  

Nederland kent 12% functioneel analfabeten, het aantal slecht lezende vijftienjarigen is in de laatste twintig jaar gestegen van 10% naar 33%. Het Nederlands onderwijs verhoogt dus het functioneel analfabetisme, een unieke onderwijsprestatie. In die context lestijd verlagen is een redenering van het niveau: door de klimaatverandering stijgt het zeeniveau, Nederland ligt voor een deel onder dat zeeniveau en daarom bezuinigen we op het onderhoud van dijken, de vrijkomende middelen besteden we aan ontwikkeltijd voor opvattingen over klimaatverandering.

Ons onderwijs wordt mal bestuurd. Het overkoepelend belang, doorgeven wat van waarde is en het leren van kinderen daarin, doet in het denken werkgevers en werknemers niet mee. Door dit herhaald nulsomspel koersen we in volle vaart af op een noodtoestand. Zoals tijdens corona de overheid de economie overnam, zo zal de minister de scholen met Kamerbrede steun nationaliseren. Vanaf dan luidt de opdracht; lesgeven, goed graag en anders, wegwezen. Echt, er is geen alternatief en dat komt doordat jij, ik en onze bestuurders al dertig jaar falen. 

---

^[i] Uit Jaap Scheerens (ed.)- Productive time in education. Bladzijde 31/32: When looking at the sum total of weekly hours of instruction in these three subject matter areas (PISA vakken, TvH), the total for the Netherland is 13.82, while the OECD average is 17.90 hours.