Skip to content

Sorry, het is even niet anders

28 maart 2020 gepubliceerd in Het Nederlands Dagblad

De scholen zijn een week dicht als het kabinet de maatregelen die het besmettingsgevaar voor het coronavirus moeten reduceren, verscherpt. Een dag later, afgelopen dinsdag, verklaart minister Slob dat de centrale examens in het voortgezet onderwijs niet doorgaan. De toetsen die de laatste twee jaar op school gemaakt zijn, bepalen wie slaagt of zakt. 

Dit besluit is even jammer als onvermijdelijk, maar echt erg is het voor deze ene keer niet. Het is jammer omdat het centraal examen als geen ander de kwaliteit van ons onderwijs bewaakt. Elke kandidaat maakt na het afronden van het schoolexamen dezelfde uniforme toetsen, ontwikkeld door het professioneel instituut CITO, vastgesteld door het College voor Toetsing en Examens dat ook de landelijke norm bepaalt en nagekeken door twee correctoren. Het is deze zorgvuldigheid die de toegang tot het vervolgonderwijs garandeert. Daarnaast is het eindexamen voor kinderen een belangrijk moment in de overgang naar volwassenheid. De stress van het moeten presteren op dat ene moment wordt afgerekend met resultaat, examenreis, feesten en een in de levensloop unieke periode van luiheid en plezier.    

Het afpakken van dit waardevolle levensmoment is helaas onvermijdelijk. Veilig, valide en betrouwbaar toetsen gaat in deze tijd even niet. Scholen zijn dicht vanwege het besmettingsgevaar voor leraren en leerlingen. Het organiseren van onderwijs en toetsing aan grote groepen is gezien de strenge omgangsregels van het kabinet nagenoeg onmogelijk. Dit geldt ook voor de voorbereiding op dat examen. Dat zal de leerling vooral zelf moeten doen, op afstand, want les krijgen in een klas is onveilig. Een gegeven dat de kansen op succes voor kinderen die hun leraar echt nodig hebben, aanzienlijk reduceert. Voeg daarbij dat in de periode dat het examen plaatsvindt de corona ramp volgens de verwachtingen zijn piek bereikt en de vraag naar de zin van centraal examineren doemt op; wat ben je op zo’n moment nog aan het meten? Afkomst, stressbestendigheid en een veilige thuissituatie overwoekeren in ieder geval de kennis van zaken. 

En nee, dit besluit is voor deze ene keer niet erg. Ook bij het niet afnemen van het centraal examen is daar tot en met maart wel naartoe gewerkt. De onderweg behaalde resultaten zeggen wel degelijk iets over de kwaliteiten van de leerlingen. Vooral ook omdat het beperken van de discrepantie tussen de resultaten voor school- en centrale examens al jaren onderdeel is van beleid. Vergeet ook niet dat vwo en vmbo slagingsprecentages hebben van boven de negentig. Havo tikt dat percentage net niet aan. Kortom, het wel of niet doorgaan van het centraal examen heeft slechts voor een klein deel van de populatie effect. Het is nu aan de scholen dat effect te duiden. Daar zorgvuldig mee omgaan betekent; denken in kansen en degene waarvan leraren weten dat die kansloos is, krijgt de verdiende afwijzing. En ja, door druk van ouders en een net wat te ruime interpretatie van het herkansingsreglement, zal een klein aantal van de situatie profiteren. Het is even niet anders. 

Tijdens het spel de regels veranderen is nooit goed, maar in 1945 zijn in Nederland de diploma’s ook zonder examen uitgereikt. Nood breekt nu eenmaal wet en als dat bij eens in 75 jaar blijft, is de schade te overzien. Het betekent wel dat een deel van de kwalificatieverantwoordelijkheid doorschuift naar zowel leerlingen als het vervolgonderwijs. Vanaf het moment dat de leerling student is, is het aan hem om zijn kans te pakken, door het behalen van een certificaat dat hem helpt bij zijn verdere ontwikkeling. Het is aan het vervolgonderwijs om daar behulpzaam bij te zijn, wat ook duidelijkheid impliceert in de richting van degene die niet voldoet. En ja, leuk is anders, maar er gebeuren momenteel ergere dingen. In vergelijking daarmee is dit klein bier.

Published inColumns

2 Comments

  1. Marjan Bruinvels Marjan Bruinvels

    Ja hèhè, zo belangrijk is het CSE niet. Sommige leerlingen zijn zo zenuwachtig dat ze de vragen nauwelijks begrijpen. En de tweede correctie, een samengaan van frustraties en betweterigheid. Leraren…..
    Het komt echt wel goed. Ik deed eindexamen in het ramp)aar 1953….watersnood. Tot overmaat van ramp heb ik mijn diploma weggegooid. Dacht dat alleen de cijferlijst belangrijk was. Toch netjes afgestudeerd.

  2. Goed stuk Ton.
    Ben nu wel pensionado maar het onderwijshart klopt nog in mij.
    Groet Andrea van mij.
    Leo

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *