Skip to content

Leerlingen in actie

Deze column is eerder verschenen in het januarinummer van Het Onderwijsblad

Fleur de Veth en Jenny Pahn willen het centraal examen afschaffen. Deze leerlingen van een school in Helmond hanteren de bekende argumenten: momentopname, leren voor de toets, niet voor het leven en waarom zou je alle vakken op eenzelfde niveau moeten doen? Als je het hiermee eens bent, kun je de petitie ‘sta op voor onderwijs’ ondertekenen. 

Een sympathieke actie, die ik ook best begrijp. De vader van Fleur de Veth is rector, de mijne was dat ook, de gesprekken over onderwijs aan de keukentafel, die familiaire betrokkenheid maakte van mij een leraar met een sterke mening voordat ik ook maar een les gegeven had. Die opvattingen hielpen me bij mijn ontwikkeling, maar ik vergiste me ook wel eens. Precies dat is hier aan de orde. Afschaffen van het centraal examen is geen goed idee. Sterker, minister Slob denkt momenteel na over een ingreep in het examen, vanwege corona, terwijl daar geen argumenten voor zijn. Kinderen hebben les, maken schoolexamens en een diploma op basis van alleen schoolexamens is waardeloos. De toetsen zijn vaak gekopieerde opgaven van oude centrale examens, vindbaar op internet, in een tussenuur achter elkaar gekopieerd.  Het schoolexamen is georganiseerde chaos waar het toets-jargon-duo ‘valide en betrouwbaar’ schittert door afwezigheid. 

Onderzoek van de onderwijssocioloog Jaap Dronkers liet dat in 2010 ook zien. Dronkers stelde toen letterlijk; centraal examen enige garantie op kwaliteit. Het gelijk van Dronkers, overleden in 2016, bleek het vorig jaar; minder les -volgens deskundigen lopen tijdens een lockdown de achterstanden dramatisch op- en het aantal uitgegeven diploma’s op havo steeg met 10 procentpunten. Gratis diploma’s schuiven de selectielast door naar mbo, hbo en universiteit. Doe dit een paar jaar en de toelatingstoetsen poppen op. Net als in het buitenland. Instellingen selecteren aldaar aan de poort. Fleur en Jenny moeten maar eens kijken bij de École polytechnique in Parijs.De toelating tot deze elite-universiteit is een wedstrijd met vooral afvallers.  

Het centraal examen laat leerlingen een keer in hun middelbare schoolloopbaan nationaal vergelijkend scoren. Zo halen Fleur en Jenny straks ook een echt diploma. Het vaccin doet ondertussen zijn werk en studeren wordt weer leuk. Die tijd van leren en leven in vrijheid, liefde, plezier, ik gun het ze. Maar ze zullen snel merken dat de universiteit door een structureel toenemende instroom tegen een gelijk budget, selectie en afrekenen naar een volgend niveau tilt. En ach, ook daar leren ze mee leven. Misschien dat ze na het behalen van de master nog eens terugdenken aan hun petitie en vanuit die betrokkenheid voor het beroep leraar kiezen. Dat zou mooi zijn, want kritische, ambitieuze en slimme jonge leraren zijn broodnodig. Bij een voldoende aantal is dat centraal examen niet meer dan een laag liggende horde waar je achteloos overheen stapt 

Published inColumns

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *